Προαγωγή αυτονομίας και ανεξαρτησίας - Οι υποστόχοι

Κομβικό ρόλο στην επίτευξη του υπο-στόχου αυτού διαδραματίζει η εκπαίδευση, και στις τρεις διαστάσεις της: τυπική, μη τυπική και άτυπη μάθηση.

Στο στόχο για την ενίσχυση της συμμετοχής των νέων που παρουσιάζεται στη συνέχεια, γίνεται αναφορά σε μέτρα τυπικής εκπαίδευσης για την καλλιέργεια της ιδιότητας του πολίτη (π.χ. ρόλος πολιτικής/πολιτειακής παιδείας στα σχολεία).

Στο πλαίσιο της προαγωγής της αυτονομίας των νέων, η έμφαση δίνεται στη μη τυπική και άτυπη μάθηση και, κυρίως σε δράσεις που υλοποιούνται εντός του πλαισίου της συμβουλευτικής για νέους (youth work), οι οποίες μεταξύ άλλων συντελούν: αφενός, στην ευαισθητοποίηση των νέων για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους ως ενεργοί πολίτες • και, αφετέρου, στον εξοπλισμό των νέων με δεξιότητες, γνώσεις και στάσεις που συνάδουν με το ήθος μιας συμπεριληπτικής και ανεκτικής κοινωνίας.

Για την υποστήριξη του παρόντος υποστόχου θεωρούνται απαραίτητα τα εξής βήματα:

1.1.1. Αύξηση των ευκαιριών μη τυπικής και άτυπης μάθησης στο πλαίσιο της συμβουλευτικής για νέους, με στόχο όχι μόνο την οργανωμένη αλλά και τη μη οργανωμένη νεολαία αλλά και τους νέους με λιγότερες ευκαιρίες.

1.1.2. Ενίσχυση του ρόλου των οργανώσεων νεολαίας ως παρόχων μη τυπικής και άτυπης μάθησης για νέους.

1.1.3. Υποστήριξη του επαγγέλματος και του έργου των συμβούλων νέων μέσω της ανάληψης στοχευμένων πρωτοβουλιών, όπως η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου για το επάγγελμα του συμβούλου νέων στη χώρα μας (π.χ. αναγνώριση και πιστοποίηση), η εξασφάλιση κατάλληλης εκπαίδευσης και κατάρτισης για τους συμβούλους νέων, κλπ

1.1.4. Ανάπτυξη μηχανισμών αναγνώρισης των γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων που αποκτώνται κατά την συμμετοχή των νέων σε δραστηριότητες μη τυπικής και άτυπης μάθησης.

Δείκτες παρακολούθησης

  • Αριθμός προγραμμάτων μη τυπικής και άτυπης μάθησης που υλοποιούνται από οργανώσεις νεολαίας ή στο πλαίσιο της συμβουλευτικής για νέους, καθώς και ο αριθμός των ωφελούμενων νέων από τα προγράμματα αυτά.
  • Ποσοστά νέων που έχουν λάβει κάποιο είδος πιστοποιητικού, διπλώματος ή άλλου είδους επίσημη αναγνώριση για τη συμμετοχή τους σε δράσεις μη τυπικής και άτυπης μάθησης, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων που διενεργούνται στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εθελοντικής Υπηρεσίας.
  • Αριθμός μέτρων και πρωτοβουλιών για την υποστήριξη της συμβουλευτικής για νέους, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών νομοθετικών παρεμβάσεων.

Η εκπαίδευση ενδυναμώνει τους νέους, υποστηρίζει την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους και τους καθιστά ικανούς «διαχειριστές» του εαυτού τους • με αυτόν τον τρόπο η εκπαίδευση συμβάλλει ουσιαστικά στην ενίσχυση του αισθήματος αυτοπεποίθησης, στην αυτενεργοποίηση και αυτοδιαχείριση των νέων (αυτονομία).

Επίσης, οι μορφωμένοι νέοι επειδή έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν ποιοτικά καλύτερες αποφάσεις για διαφορετικές καταστάσεις της ζωής τους, διαθέτουν αυξημένες πιθανότητες βέλτιστης αξιοποίησης των δυνατοτήτων τους, όπως και μεγαλύτερης επιτυχίας στον επαγγελματικό τομέα (οικονομική ανεξαρτησία).

Επειδή ο υποστόχος αυτός περιλαμβάνεται και στον στόχο της Προσιτής και Ποιοτικής Εκπαίδευσης-Κατάρτισης-Μαθητείας, θα αναλυθεί στη συγκεκριμένη ενότητα.

Η οικονομική μετακίνηση συνιστά μια ιδιαίτερα σημαντική διάσταση για την οικονομική και κοινωνική ευημερία. Σημαίνει ότι οι νέοι – ακόμη και εκείνοι με χαμηλά εισοδήματα – θα έχουν τη δυνατότητα να προσεγγίσουν το χώρο εργασίας τους, καθώς και υπηρεσίες υγείας, εκπαίδευσης, αλλά και άλλες κοινωνικές δραστηριότητες, καθώς και προορισμούς (όλα αυτά συνιστούν «ευκαιρίες» για τους νέους).

Η πρόσβαση, επομένως, αποτελεί τον απώτατο στόχο κάθε μετακίνησης, με εξαίρεση έναν πολύ μικρό αριθμό μετακινήσεων στις οποίες η ίδια η μετακίνηση συνιστά αυτοσκοπό (π.χ. η πραγματοποίηση μιας περιήγησης στο πλαίσιο μιας ιστορικής διαδρομής).

Χωρίς αμφιβολία, η ακριβή μετακίνηση παρεμποδίζει τις ευάλωτες ομάδες νέων να έχουν πρόσβαση στις παραπάνω δραστηριότητες/ευκαιρίες, ενώ επιπλέον επιδεινώνει τις συνθήκες φτώχειας που μπορεί να αντιμετωπίζουν. Συνεπώς, η οικονομική μετακίνηση συνδέεται άμεσα με την κοινωνική ένταξη των νέων.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, χρειάζεται να διασφαλιστούν τα εξής:

1.3.1. Οικονομική ή και ελεύθερη μετακίνηση για τη μαθητική και σπουδάζουσα νεολαία.

1.3.2. Οικονομική ή και ελεύθερη μετακίνηση για ευάλωτες ομάδες νέων (π.χ. νέοι άνεργοι, ΑμΕΑ, κλπ.).

1.3.3. Οικονομική μετακίνηση για την ένστολη νεολαία.

1.3.4. Αποτελεσματική εξάλειψη όλων των φραγμών και εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα νεαρά ΑμΕΑ στην πρόσβασή τους στα μέσα μαζικής μεταφοράς, στο φυσικό περιβάλλον, καθώς και σε εγκαταστάσεις και υπηρεσίες που είναι ανοικτές στο κοινό (Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, άρθρο 9).

1.3.5. Διευκόλυνση της κινητικότητας των νέων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων και των νεαρών ατόμων με αναπηρία.

Δείκτες παρακολούθησης

  • Αριθμός ωφελούμενων νέων από την εφαρμογή μέτρων στήριξης της οικονομικής (και ελεύθερης) μετακίνησης στα δημόσια μέσα μαζικής μεταφοράς.
  • Ύψος κρατικής δαπάνης για την υποστήριξη της οικονομικής (ή ελεύθερης) μετακίνησης των νέων.
  • Αριθμός συγκοινωνιακών φορέων στους οποίους παρέχεται οικονομική (ή ελεύθερη) μετακίνηση στους νέους.
  • Ποσοστό νέων ΑμΕΑ που μετακινούνται με δημόσια μέσα μαζικής μεταφοράς, καθώς και μέτρηση της συχνότητας των μετακινήσεών τους.

Η πρόσβαση των νέων στις Τέχνες και τον Πολιτισμό ως δρώντες (δηλαδή ως ενεργοί συμμετέχοντες και δημιουργοί) ή χρήστες (δηλαδή ως καταναλωτές πολιτιστικών προϊόντων) αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα καθώς και ουσιαστική προϋπόθεση για την πλήρη συμμετοχή των νέων στην κοινωνία.

Ενισχύει την επίγνωση των νέων ότι διαμοιράζονται μια κοινή πολιτιστική κληρονομιά, ενώ ταυτόχρονα προάγει την ιδιότητα του ενεργού πολίτη. Επιπλέον, η εμπλοκή σε πολιτιστικές δραστηριότητες επιτρέπει στους νέους να εκφράσουν τη δημιουργικότητά τους, συνεισφέρει στην προσωπική τους ανάπτυξη και ενισχύει το αίσθημα του ανήκειν στην ευρύτερη πολιτική κοινότητα.

Χωρίς την πρόσβαση και τη συμμετοχή στην πολιτιστική ζωή, οι νέοι δεν έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν κοινωνικές και πολιτισμικές διασυνδέσεις με την κοινωνία στην οποία διαβιούν προκειμένου να συνυπάρξουν με όλα τα υπόλοιπα μέλη σε συνθήκες ισότητας. Με λίγα λόγια, η πρόσβαση στις Τέχνες και τον Πολιτισμό για τους νέους θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη πεδίο μάθησης και άσκησης της ιδιότητας του πολίτη, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά στη διαδικασία απόκτησης αυτονομίας.

Υπό αυτό το πρίσμα, είναι απαραίτητο να προωθηθούν τα παρακάτω:

1.4.1. Εφαρμογή μέτρων για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων τόσο σε παραδοσιακές και κλασσικές μορφές τέχνης και πολιτισμού (π.χ. επισκέψεις σε τόπους πολιτιστικής κληρονομιάς, επισκέψεις σε μουσεία και γκαλερί, επισκέψεις σε βιβλιοθήκες και πολιτιστικά κέντρα, παρακολούθηση παραστατικών τεχνών, όπως θέατρο, κινηματογράφος, όπερα, κλπ.), όσο και σε άλλες – πιο σύγχρονες και εναλλακτικές – μορφές πολιτιστικών δραστηριοτήτων.

1.4.2. Ανάληψη στοχευμένων πρωτοβουλιών για την ενίσχυση των νέων δημιουργών και των φορέων που στηρίζουν την σύγχρονη δημιουργική βιομηχανία στην οποία απασχολούνται κυρίως νέοι.

1.4.3. Προαγωγή της κινητικότητας των νέων καλλιτεχνών εντός του ευρωπαϊκού χώρου και ενίσχυση των διαπολιτισμικών ανταλλαγών.

1.4.4. Εξασφάλιση ευκαιριών πρόσβασης και συμμετοχής σε πολιτιστικές δραστηριότητες για ειδικές ομάδες νέων: α) για νέους που διαβιούν σε απομακρυσμένες, αγροτικές και νησιωτικές περιοχές, όπου κατά τους χειμερινούς μήνες λόγω του μειωμένου τουρισμού δεν υπάρχει ενδιαφέρον για τη διοργάνωση πολιτιστικών δραστηριοτήτων• β) για νέους με λιγότερες ευκαιρίες (συμπεριλαμβανομένων των άνεργων, των κρατουμένων, των μεταναστών/προσφύγων, των ατόμων με αναπηρίες, κλπ.).

1.4.5. Ανάπτυξη περισσότερων πολιτιστικών δράσεων που να απευθύνονται σε σχολεία και μαθητές.

Δείκτες παρακολούθησης

  • Ποσοστά συμμετοχής των νέων σε πολιτιστικές δραστηριότητες (ανά κατηγορία πολιτιστικής δραστηριότητας).
  • Αριθμός ωφελούμενων νέων από την εφαρμογή μέτρων υποστήριξης της οικονομικής ή ελεύθερης πρόσβασης σε πολιτιστικά δρώμενα.
  • Αριθμός ωφελούμενων νέων από την εφαρμογή μέτρων για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής δημιουργίας, καθώς και το ύψος της κρατικής δαπάνης για την υποστήριξη αυτών των μέτρων.
  • Αριθμός μαθητών που συμμετέχουν σε πολιτιστικές δραστηριότητες στο πλαίσιο του σχολείου τους.
  • Αριθμός ωφελούμενων νέων από πολιτιστικά προγράμματα που υλοποιούνται σε απομακρυσμένες (αγροτικές ή νησιωτικές) περιοχές.
  • Αριθμός ωφελουμένων από πολιτιστικά προγράμματα που απευθύνονται σε ευάλωτες ομάδες νέων (π.χ. ΑμΕΑ, νέοι φυλακισμένοι, κλπ.).

Κατ’ αρχάς, χρειάζεται να υπογραμμιστεί ότι η αξιοπρεπής διαβίωση και η επαρκής κατοικία συνιστούν δικαιώματα που αναγνωρίζονται από το Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο. Επιπλέον, η πρόσβαση σε επαρκή κατοικία μπορεί να αποτελεί προϋπόθεση για την απόλαυση άλλων σημαντικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το δικαίωμα στην εργασία, την υγεία, την κοινωνική ασφάλιση, την εκπαίδευση. Για παράδειγμα, τα σχολεία μπορεί να αρνηθούν να εντάξουν μαθητές οι οποίοι δεν διαθέτουν σταθερή κατοικία.

Όμως, πέρα από τα παραπάνω το να αποκτήσει ένας νέος τη δική του κατοικία συνιστά ένα ακόμη βήμα προς την ανεξαρτησία και την αυτονομία. Και τούτο διότι η στεγαστική αυτονομία είναι σημαντική με ποικίλους τρόπους: Συμβαδίζει με ενήλικους ρόλους, όπως η διαχείριση ενός νοικοκυριού χωρίς την υποστήριξη τρίτων (των γονέων)• αποτελεί, συνήθως, την προϋπόθεση για τη δημιουργία μιας πιο σταθερής σχέσης ή και τη δημιουργία μιας νέας οικογένειας• αποτελεί ένα σημαντικό γεγονός σε συμβολικό επίπεδο αφού υποδηλώνει μια σημαντική αλλαγή στη σχέση μεταξύ παιδιών και γονέων. Επίσης, όταν οι νέοι δεν διαθέτουν τα απαραίτητα μέσα για την απόκτηση στεγαστικής αυτονομίας, μολονότι θα την επιθυμούσαν, ενδέχεται να χάσουν σημαντικές ευκαιρίες πρόσβασης σε θέσεις εργασίας ή σε εκπαιδευτικές ευκαιρίες που θα απαιτούσαν μεγαλύτερη κινητικότητα εκ μέρους τους.

Τέλος, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι με βάση το ελληνικό Σύνταγμα «η απόκτηση κατοικίας από αυτούς που τη στερούνται ή που στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας του Κράτους» (Σύνταγμα 1975, Αρ.21, Παρ.4). Με άλλα λόγια, η Πολιτεία οφείλει να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα – σε νομοθετικό, διοικητικό και οικονομικό επίπεδο – προκειμένου να διασφαλίζεται η πρόσβαση σε επαρκή κατοικία για όλες τις ευάλωτες και περιθωριοποιημένες ομάδες, καθώς και για όλους όσοι έχουν επηρεαστεί από φυσικές ή άλλες καταστροφές (πλημμύρες, σεισμούς, κλπ.).

Στο πλαίσιο όλων αυτών, χρειάζεται να επιδιωχθούν τα ακόλουθα:

1.5.1. Εφαρμογή μέτρων για τη στήριξη της ενοικιαζόμενης κατοικίας για φοιτητές/σπουδαστές καθώς και για ευάλωτες ομάδες νέων (π.χ. άνεργοι, ΑμΕΑ, μετανάστες, Ρομά, κλπ.).

1.5.2. Ανέγερση περισσότερων φοιτητικών εστιών προκειμένου να καλυφθεί η υψηλή ζήτηση.

1.5.3. Βελτίωση των συνθηκών διαμονής και διαβίωσης στις υφιστάμενες φοιτητικές εστίες, μέσω καλύτερης συντήρησης και αναβάθμισης των κτιριακών υποδομών, διαμόρφωσης εγκαταστάσεων για τη βελτίωση της προσβασιμότητας των ΑμΕΑ, κλπ.

1.5.4. Βελτίωση των συνθηκών διαμονής και διαβίωσης των στρατευμένων νέων.

1.5.5. Βελτίωση των συνθηκών διαμονής και διαβίωσης των νέων κρατουμένων στα σωφρονιστικά καταστήματα.

1.5.6. Παροχή ουσιαστικής βοήθειας για την στέγαση των νέων ζευγαριών (π.χ. προσφορά στεγαστικών δανείων με ευνοϊκότερους όρους, κλπ.) σε συνδυασμό με εφαρμογή μέτρων για την υποστήριξη της οικογενειακής ζωής των νέων γονέων.

1.5.7. Περισσότερα μέτρα για την αντιμετώπιση της αστεγίας και για την υποστήριξη των αστέγων.

Δείκτες παρακολούθησης

  • Αριθμός ωφελούμενων νέων και ύψος κρατικής δαπάνης από μέτρα στήριξης της ενοικιαζόμενης κατοικίας.
  • Αριθμός διαθέσιμων δωματίων σε φοιτητικές εστίες ή/και αριθμός ωφελούμενων σπουδαστών/φοιτητών.
  • Διενέργεια ερευνών αξιολόγησης – σε ετήσια και υποχρεωτική βάση –, που θα μετρούν τον βαθμό ικανοποίησης των σπουδαστών/φοιτητών σε σχέση με τις συνθήκες διαμονής και διαβίωσης τους στις φοιτητικές εστίες.
  • Διενέργεια – σε τακτική βάση – ερευνών στάσεων των στρατευμένων νέων αναφορικά με τις συνθήκες διαμονής και διαβίωσης στις εγκαταστάσεις των ένοπλων δυνάμεων.
  • Αριθμός ωφελούμενων νέων ζευγαριών από την εφαρμογή μέτρων στεγαστικής πολιτικής και μέτρων υποστήριξης της οικογενειακής ζωής, καθώς και το ύψος της σχετικής κρατικής δαπάνης.

Η εξασφάλιση ελεύθερης και δωρεάν πρόσβασης σε υπηρεσίες υγείας αποτελεί προϋπόθεση για την ευημερία των νέων, αφού συμβάλλει στην πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη θεραπεία προβλημάτων υγείας που αν δεν αντιμετωπιστούν επαρκώς υπάρχει ο κίνδυνος να προκύψουν ιδιαίτερα δυσάρεστες συνέπειες για τη μετέπειτα πορεία και εξέλιξη των νέων σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής και οικονομικής ζωής.

Μάλιστα, οι επιπτώσεις κάποιων προβλημάτων υγείας μπορεί να είναι τόσο δραματικές, επιδρώντας όχι μόνο στον βαθμό αποδοχής των νέων από την κοινωνία αλλά και στον τρόπο συμμετοχής τους σε αυτήν.

Γνωρίζουμε ότι κάποιοι νέοι που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας τίθενται σε καθεστώς εξάρτησης – σε σχέση με άλλα άτομα ή την κοινωνία – γεγονός το οποίο επηρεάζει καθοριστικά τη μετάβαση τους στην ενήλικη ζωή καθώς και το επίπεδο της αυτονομίας τους.

Επειδή ο υποστόχος αυτός περιλαμβάνεται και στο στόχο «Υγεία, Πρόνοια και Ευεξία», θα αναλυθεί στη συγκεκριμένη ενότητα.

Η εξασφάλιση πρόσβασης σε αξιοπρεπή και σταθερή (βιώσιμη) εργασία αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την επίτευξη οικονομικής ανεξαρτησίας και, συνεπώς, συνιστά μια από τις βασικές ανάγκες για την επιτυχή μετάβαση των νέων στην ενήλικη ζωή. Κρίσιμο μέγεθος στο πλαίσιο αυτό είναι η απόκτηση σταθερής εργασίας.

Και τούτο γιατί η μη σταθερή εργασία (π.χ. η περιστασιακή απασχόληση, η μερική απασχόληση, κλπ.) ενδέχεται: να αποτρέψει κάποιους νέους από το να εγκαταλείψουν την οικογενειακή εστία• να επηρεάσει την απόφασή τους να δημιουργήσουν την δική τους οικογένεια ή/και να αποκτήσουν παιδιά• να εμποδίσει την πρόσβασή τους σε στεγαστικά δάνεια για την απόκτηση ανεξάρτητης κατοικίας.

Όλα αυτά δυσχεραίνουν σημαντικά τον βαθμό ανεξαρτησίας και αυτονομίας των νέων.

Επίσης, αντίστοιχα σημαντικό στοιχείο είναι η εύρεση εργασίας με αξιοπρεπές ύψος αμοιβών. Κι αυτό διότι οι χαμηλές αμοιβές δεν επαρκούν για την απόκτηση πραγματικής οικονομικής ανεξαρτησίας, ενώ συχνά οδηγούν στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό των νέων.

Τέλος, δεν είναι μόνο η πρόσβαση στην αγορά εργασίας που μπορεί να υποστηρίξει την κοινωνική ένταξη και την ευημερία των νέων, αλλά και η πρόσβαση σε μια σειρά από εργασιακά δικαιώματα για τα οποία οι νέοι πρέπει, πρώτα απ’ όλα, να είναι καλά ενημερωμένοι για την ύπαρξή τους προκειμένου να μπορούν να τα διεκδικήσουν.

Επειδή ο υποστόχος αυτός περιλαμβάνεται και στο στόχο «Αξιοπρεπής Εργασία και Ανάπτυξη της Επιχειρηματικότητας των Νέων» , θα αναλυθεί στη συγκεκριμένη ενότητα.

Leave a reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *