Ενίσχυση συμμετοχής στη δημοκρατική ζωή - Αναλυτικά

Αιτιολόγηση επιλογής στόχου

Η συμμετοχή αποτελεί ένα θεμελιώδες (ανθρώπινο) δικαίωμα, το οποίο προστατεύεται από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και περιλαμβάνεται στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (Άρθρο 12). Συνίσταται στη διαδικασία της εμπλοκής των νέων στις αποφάσεις και τους θεσμούς που επηρεάζουν τη ζωή τους. Μέσω της ενεργούς συμμετοχής, οι νέοι ενδυναμώνονται και αποκτούν έναν ζωτικό ρόλο τόσο στην προσωπική τους ανάπτυξη, όσο και στην ανάπτυξη των κοινοτήτων στις οποίες διαβιούν. Επιπλέον, μέσω της συμμετοχής προάγεται η κοινωνική ένταξη των νέων, καταπολεμάται ο κοινωνικός αποκλεισμός και δημιουργούνται δεσμοί ανάμεσα στις γενεές. Η εξασφάλιση της συμμετοχής των νέων είναι ουσιώδους σημασίας για τη σθεναρή λειτουργία των δημοκρατιών μας και για τη βιωσιμότητα των πολιτικών που έχουν επίδραση στη ζωή των ίδιων των νέων.

Η συμμετοχή στη δημοκρατική ζωή περιλαμβάνει τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικές διαστάσεις:

  • Τη συμμετοχή στο πλαίσιο των υφιστάμενων θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, όπως είναι η συμμετοχή σε εκλογικές διαδικασίες (π.χ. άσκηση του εκλογικού δικαιώματος), καθώς και η συμμετοχή σε πολιτικά κόμματα, τοπικά και εθνικά κοινοβούλια, τοπικά συμβούλια νέων, κοινοβούλια νέων, κλπ.
  • Τη συμμετοχή πέρα από τους επίσημους πολιτικούς θεσμούς, όπως είναι η συμμετοχή σε κοινωνικά κινήματα, σε δράσεις πολιτικής διαμαρτυρίας (π.χ. διαδηλώσεις, κλπ.), σε εκστρατείες για μεμονωμένα θέματα, σε ενέργειες που συνδέονται με τον καταναλωτισμό (π.χ. μποϋκοτάρισμα προϊόντων ή εταιρειών), κλπ. Όπως καταδεικνύουν επιστημονικές έρευνες σε διεθνές επίπεδο οι νέοι φαίνεται να προτιμούν ολοένα και περισσότερο τέτοιου είδους εναλλακτικές μορφές πολιτικής συμμετοχής έναντι των παραδοσιακών και επίσημων μορφών πολιτικής δράσης.
  • Τη συμμετοχή σε οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών και σε δραστηριότητες εθελοντισμού. Η συμμετοχή σε τέτοιου είδους οργανώσεις και δραστηριότητες λειτουργεί συμπληρωματικά ως προς την πολιτική συμμετοχή και καταδεικνύει το επίπεδο ενσωμάτωσης των νέων σε μία κοινωνία
  • Την offline και την online συμμετοχή. Χωρίς αμφιβολία, η επέκταση της κινητής τηλεφωνίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει δώσει μια καινούργια ώθηση στη συμμετοχή των νέων. Η ευκολότερη πρόσβαση σε πληροφορίες και ιδέες, καθώς και οι δυνατότητες οργάνωσης και κινητοποίησης που προσφέρουν αυτά τα εργαλεία, έχουν ενδυναμώσει σημαντικά τους νέους. Όπως δείχνουν τα εμπειρικά δεδομένα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αυξάνουν τις πιθανότητες συμμετοχής των νέων σε πολιτικές συζητήσεις και διαβουλεύσεις – ιδίως σε ότι αφορά τις ώριμες δημοκρατίες – συνεπώς, χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον ρόλο τους μιας και όπως φαίνεται ο χώρος αυτός συνιστά προνομιακό πεδίο δράσης για τους νέους.

Σε κάθε περίπτωση, η κουλτούρα δημοκρατικής συμμετοχής προκειμένου να εμπεδωθεί πραγματικά από τους νέους, χρειάζεται να επεκταθεί πέρα από την επίσημη πολιτική διαδικασία. Όπως αναφέρει ο Pateman, «Η ύπαρξη των θεσμών της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας δεν επαρκεί για τη δημοκρατία · η κοινωνικοποίηση και κοινωνική εκπαίδευση για τη δημοκρατία πρέπει να πραγματοποιείται και σε άλλες σφαίρες προκειμένου τα άτομα να αναπτύσσουν τις απαραίτητες ψυχολογικές ποιότητες και στάσεις για τη δημοκρατία». Γι’ αυτό, όπως θα δούμε παρακάτω, η προαγωγή της συμμετοχής μπορεί να στηριχθεί σε μια σειρά ποικίλων ενεργειών και πρωτοβουλιών, που υλοποιούνται σε διαφορετικά επίπεδα και περιβάλλοντα.

Τέλος, χρειάζεται να επισημανθεί ότι η προώθηση της συμμετοχής των νέων αποτελεί μια από τις βασικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήδη από το 2001, όταν μέσω του Λευκού Βιβλίου για τη Νεολαία διαμορφώθηκε – για πρώτη φορά – ένα σταθερό πλαίσιο για την επίσημη ενσωμάτωσή της στη χάραξη πολιτικών για τους νέους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επίσης, η πολιτική συμμετοχή, καθώς και η συμμετοχή σε οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών (political and civic participation) συνιστούν έναν από τους πέντε βασικούς τομείς μέτρησης της ανάπτυξης των νέων (youth development) με βάση τους στόχους για τη βιώσιμη ανάπτυξη, όπως έχουν τεθεί από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

Υποστόχος 5.1.: Αύξηση της εκπροσώπησης των νέων στους θεσμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και στις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών.

Υποστόχος 5.2.: Αύξηση της συμμετοχής των νέων σε εθελοντικές οργανώσεις και εθελοντικές δραστηριότητες.

Υποστόχος 5.3.: Ανάπτυξη μηχανισμών διαλόγου και διαβούλευσης με τους νέους – συμμετοχή των νέων σε διαδικασίες και δομές λήψης αποφάσεων για θέματα που τους αφορούν, σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

Υποστόχος 5.4.: Προώθηση της συμμετοχής των νέων με λιγότερες ευκαιρίες (π.χ. νέοι με μεταναστευτικό υπόβαθρο, νέοι Ρομά, νέοι που διαβιούν κάτω από το όριο της φτώχειας, κλπ.) και των νέων που υπο-αντιπροσωπεύονται στην πολιτική ζωή και τις οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών, λαμβάνοντας υπόψη και τη διάσταση του φύλου.

Υποστόχος 5.5.: Ανάπτυξη νέων μορφών συμμετοχής στις δημοκρατικές διαδικασίες, με ιδιαίτερη έμφαση στην ηλεκτρονική συμμετοχή (e-participation) καθώς και στο ρόλο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Leave a reply

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *